Bonen, erwten en andere peulvruchten horen allemaal bij de familie van de vlinderbloemigen. Het zijn voedzame, smakelijke gewassen en ze zijn makkelijk te telen. Bonen hebben weinig voeding nodig, omdat ze met hulp van een bodembacterie zelf stikstof vastleggen in de grond, in zogenaamde wortelknolletjes. Zo verbeteren ze ook nog eens je bodem.
Tuinbonen
Tuinbonen kunnen goed tegen kou. Je kunt ze buiten in de volle grond zaaien van eind februari, begin maart tot half april. Eventueel kun je begin februari al voorzaaien. Houd bij zaaien of uitplanten 60 cm tussen de rijen en 20 cm tussen de bonen aan. Zaai een paar keer na elkaar, zodat je de oogst wat spreidt.
- Witkokend is de bekendste en heeft een zachte smaak.
- Groenkokend is nog steeds zacht van smaak, maar er komt al meer van die typische tuinbonensmaak naar boven.
- Bruinkokend heeft de volste tuinbonensmaak, voor de echte liefhebber.
Zaaien van stambonen, stokbonen en droogbonen
Zaai bonen pas vanaf half mei buiten, of vanaf begin mei binnen, en zaai alleen bij droog en warm weer. Anders mislukt het geheid. Voor een goede spreiding van de oogst kun je half mei en nog een keer eind juni zaaien.
Stambonen (struik)
Stambonen zijn de lage bonensoorten die niet klimmen. Leg de bonen met een rijafstand van 50 cm en 10 cm uit elkaar. Je kunt ook in groepjes van 4 bonen planten, op 45 bij 45 cm. De geel gekleurde slabonen heten ook wel wasboon of boterboontje en zijn zachter van smaak. De paarse bonen, die groen worden bij het koken, hebben juist meer bonenaroma.
- Haricots verts (dunner dan 6,5 mm)
- Chinees boontje, iets grover dan haricots verts
- Boterboontje of wasboon
- Gewone slabonen of sperziebonen
- Snijbonen
Stokbonen (klimmend)
Stokbonen zijn de klimmende soorten die je langs bamboestokken, wilgentenen of iets anders laat klimmen. Zorg dat de stellage de planten goed kan dragen, goed bestand is tegen de wind en dat je makkelijk kunt plukken. Je kunt ongeveer 8 tot 10 planten per m² telen. Een voordeel van stokbonen ten opzichte van stambonen is dat ze minder snel last hebben van schimmel, omdat de planten goed kunnen opdrogen.
- Slabonen of sperziebonen
- Spekbonen: stevige, vlezige sperziebonen
- Prinsessenboon: een platte sperzieboon
- Snijbonen
Droogbonen
Droogbonen zijn vaak erg mooi, zoals de kievitsboon, waarvan ook de peul prachtig is. Maar ze zijn ook heel lekker: zo teel je je eigen witte, zwarte of bruine bonen of kidneybonen. Je hebt ze zowel in stam- als in stokvorm. Eind september, begin oktober pluk je de peulen. Na enkele weken nadrogen kun je de zaden doppen.
Pronkbonen
Pronkbonen danken hun naam aan de overdaad aan prachtige bloemen en de vaak prachtige zaden. Meestal eet je ze als snijboon, maar je kunt ze ook eten als prinsessenboontje, als dopboon (net als tuinbonen) of als droogboon. Het zijn altijd klimmende bonen, met rode, roze, witte of tweekleurige bloemen.
Zaai pronkbonen vanaf begin mei binnen, of buiten van half mei tot half juni. Zaai als het warm en droog weer is: net als gewone bonen kunnen de zaailingen niet tegen koud en nat weer. Zaai 2 of 3 bonen per stok en niet meer, want ze hebben een enorme groeikracht. Pluk regelmatig voor gebruik als prinsessenboontje of snijboon. Zijn de peulen te dik geworden, dan kun je ze nog prima als dopboon of droogboon eten. Een enorm veelzijdig en sterk gewas.
Doperwten, peultjes, sugar snaps en capucijners
Doperwten zijn het lekkerst uit eigen tuin: heerlijk zoet en mals, zo van de tuin op je bord. Peultjes zijn heerlijk om kort te blancheren, te roerbakken of om er stiekem alvast eentje in de tuin op te eten. Het zijn dunne peulen die je vroeg plukt, als de zaden nog klein zijn en er nog geen draden aan zitten. De sugar snap, ook wel zoete peul of suikerpeul, zit tussen de doperwt en het peultje in. Hij lijkt het meest op een doperwt, maar de peul zelf is ook heerlijk zoet en knapperig.
De capucijner wordt al heel lang geteeld: al 7000 jaar geleden, en de oudste vondsten komen uit Turkije. Het lekkerst eet je de zaden vers, net als doperwten. Je kunt ze ook kort blancheren en invriezen. Vergeet je bij het plukken een paar peulen, geen probleem: de zaden kun je ook prima drogen en later gebruiken.
Bij al deze erwten zijn er twee soorten te onderscheiden:
- Stam of kortstro, tot 70 cm lang
- Rijs of langstro, die tot 200 cm hoog klimmen
Zaai erwten vroeg, het liefst in maart of april direct op de plek, voor de beste oogst. Hoe later je zaait, hoe kleiner de oogst. De rijstypen moet je in ieder geval langs gaas telen; je kunt dan aan beide kanten van het gaas een rij zaaien. Bij stamsoorten houd je een rijafstand van 50 cm aan en zaai je de zaden 3 tot 5 cm uit elkaar. Zaai je wat dieper (3 tot 4 cm), dan heb je minder last van muizen en vogels. Ook stam- of kortstrotypes zijn makkelijker te oogsten als ze langs een laag hekwerkje of wat rijshout staan.
Sojabonen, kousenband en lablabbonen
Deze bijzondere peulvruchten brengen een exotisch tintje in je moestuin en op je bord.
- Sojabonen bevatten veel eiwit. Ze groeien eenvoudig in een zonnige tuin en je kunt ze verwerken tot tofu, sojamelk of snacks.
- Kousenband, ook wel aspergeboon, is een spectaculaire klimplant met lange, slanke peulen. Deze tropische boon groeit snel en geeft een rijke oogst, heerlijk in roerbakgerechten en stoofschotels.
- Lablabbonen zijn lekker in curry's en andere exotische gerechten, en met hun sierlijke bloemen en kleurrijke peulen ook nog een prachtige toevoeging aan de tuin.
Bekijk al onze zaden voor peulvruchten, of kijk wat je nu kunt zaaien.